Το συνέδριο της Μυκόνου για τον τουρισμό

Το συνέδριο για τον τουρισμό στις Κυκλάδες που έλαβε χώρα στη Μύκονο το Σαββατοκύριακο 18-19 Νοεμβρίου ήταν πολύ ενδιαφέρον. Συναντήθηκαν σε αυτό καθηγητές με εξειδίκευση στην τοπική και νησιωτική ανάπτυξη, στην οικονομία του τουρισμού, στην χωροταξία και την αρχιτεκτονική,  μαζί με πολεοδόμους, ιστορικούς και αρχαιολόγους, κοινωνικούς ανθρωπολόγους, καλλιτέχνες, δημοσιογράφους, εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών – μεταξύ των οποίων και το σωματείο μας – καθώς και δημοτικούς και περιφερειακούς συμβούλους από νησιά των Κυκλάδων και την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Μια συνάντηση ανθρώπων με τέτοιες διαφορετικές ειδικότητες και εμπειρίες είναι ασυνήθιστη και συνέβαλε στην διεξαγωγή παραγωγικών συζητήσεων. Στο συνέδριο συμμετείχαν περίπου 100 άτομα. Αξίζουν συγχαρητήρια στις Δέσποινα Νάζου και Άννα Καμμή για την ιδέα τους να οργανώσουν το συνέδριο καθώς και για την άψογη διοργάνωση.

 

Ένα κοινό συμπέρασμα από τις περισσότερες ομιλίες ήταν ότι το αναπτυξιακό μοντέλο που υφίσταται στις Κυκλάδες τις οδηγεί σε περιβαλλοντική κατάρρευση. Το μοναδικό τοπίο των νησιών καταστρέφεται για να κατασκευαστούν υπερμεγέθη ξενοδοχεία και βίλλες, οι λιγοστοί φυσικοί πόροι των νησιών όπως το νερό εξαντλώνται, και τα νησιά γεμίζουν με πλαστικά και σκουπίδια που δεν μπορούν να διαχειριστούν. Το αναπτυξιακό μοντέλο θέτει επίσης σοβαρά ζητήματα βιωσιμότητας για τις τοπικές κοινωνίες. Αυτές επωφελούνται μεν οικονομικά από τον τουρισμό αλλά αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερες αρνητικές συνέπειές του, όπως την υπερβολική εποχικότητα, με τη συμφόρηση των υποδομών το καλοκαίρι και την εγκατάλειψη τον χειμώνα, τη δυσκολία προσέλκυσης δημόσιων λειτουργών, όπως δασκάλων και γιατρών, και την αυξανόμενη παραβατικότητα και διαφθορά.

 

Οι προτάσεις που έγιναν από τους ομιλητές είχαν επίσης πολλά κοινά στοιχεία. Η δόμηση εκτός σχεδίου πρέπει να περιοριστεί δραστικά, και σημαντικά τμήματα των νησιών πρέπει να παραμείνουν αδόμητα. Ο χωροταξικός σχεδιασμός πρέπει να λάβει υπ’όψη την προστασία του τοπίου και να μη γίνει εργαλείο εξυπηρέτησης μικρών και μεγάλων συμφερόντων στον τομέα του real estate. Το ίδιο ισχύει για την έννοια της φέρουσας ικανότητας, η οποία τείνει να «ξεχειλώσει» για τους ίδιους λόγους. Οι κατασκευές στα νησιά, καθώς και η διαχείριση των φυσικών πόρων, πρέπει να είναι συμβατές με την λιτότητα και το μέτρο του Κυκλαδίτικου τοπίου. Τα προνόμια που δίνονται στις στρατηγικές επενδύσεις στον τομέα του τουρισμού πρέπει να περιοριστούν δραστικά, και να υπάρχουν ελεγκτικοί μηχανισμοί. Πρέπει να δοθεί βάρος στην επέκταση της τουριστικής σεζόν, ώστε η εποχικότητα να μειωθεί και μην υπάρχει συμφόρηση τους καλοκαιρινούς μήνες. Πρέπει παράλληλα να υπάρξει πρόνοια για την ανάπτυξη μορφών τουρισμού συμβατών με μεγαλύτερη σεζόν και μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, όπως πολιτιστικός, περιπατητικός/φυσιολατρικός, γαστρονομικός, συνεδριακός, κλπ.  

 

Ο Πρόεδρος του σωματείου μας, Δημήτρης Βαγιανός, μίλησε για την εμπειρία της Ίου, συνδέοντας τα τεκναιόμενα στο νησί με τη θεματική του συνεδρίου. Αναφερθηκε στην αγορά μεγάλου μέρους του νησιου από τις γνωστές εταιρείες κοινών συμφερόντων. Στην προσπάθεια των εταιρειών να λάβουν άδειες για μεγάλης κλίμακας τουριστικές επενδύσεις οι οποίες θα καταστρέψουν την φυσιογνωμία του νησιού. Στις εκτεταμένες καταστροφές που οι εταιρείες έχουν ήδη προκαλέσει σε τοπία μοναδικής ομορφιάς. Στην αδυναμία του κράτους να εφαρμόσει τη νομιμότητα. Στις τακτικές greenwashing που εφαρμόζουν οι εταιρείες, διαφημίζοντας τα έργα τους ως περιβαλλοντικά πρωτοπόρα μέσω κατευθυνόμενων δημοσιευμάτων στον ελληνικό και ξένο τύπο. Και στην έλλειψη οικονομικής βιωσιμότητας των ήδη κατασκευασθέντων έργων, όπως διαπιστώσαμε το καλοκαίρι με τις εικόνες κακοσυντήρησης και εγκατάλειψης του πολυδιαφημισμένου πεντάστερου ξενοδοχείου Calilo. Το υλικό της παρουσίασης https://www.dropbox.com/scl/fi/xvd0f18wvxnx6j3q7cdy5/.pdf?rlkey=obuqhg1w0gmch8253f90xkksr&dl=0 σόκαρε το κοινό, ακόμα και αυτούς που γνώριζαν κάποια στοιχεία για το θέμα.

 

Είναι πολύ θετικό που μαζεύτηκε στην κρύα και βροχερή Μύκονο μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων από τις Κυκλάδες και αλλού, με κοινούς προβληματισμούς για την βιωσιμότητα του τουρισμού στα μοναδικά αυτά νησιά και για την προστασία τους. Η κοινωνία ευαισθητοποιείται και ανησυχεί.